Kunst Na Arbeid, Fanfareorkest

Periode: 1907 tot heden
Plaatsaanduiding: Lunteren

De in 1907 opgerichte muziekvereniging Kunst Na Arbeid (KNA) is de oudste nog bestaande vereniging in Lunteren. KNA komt uit in de hoogste afdelingen van de amateur-muziek en is meerdere malen Nederlands kampioen geworden. 
Sinds haar bestaan heeft KNA altijd een belangrijke rol gespeeld in het dorpsleven van Lunteren met haar optredens tijdens feesten, jubilea en concerten in de lokale muziektent. 

De oprichting

Een optreden van Kunst Na Arbeid, 1967 (GA34349)
Een optreden van Kunst Na Arbeid, 1967 (GA34349)

Het Lunterse fanfare orkest Kunst Na Arbeid (KNA), opgericht op 12 juni 1907 tijdens haar eerste repetitie, is de eerste muziekvereniging in de gemeente Ede. Het initiatief tot de oprichting van een fanfareorkest is genomen door de gebroeders Breunis en Gijsbertus Roelofsen, hun neef B. Roelofsen en de heer Rennes. In deze tijd is er voor de jeugd weinig ontspanning. Bij feestelijke gebeurtenissen heeft het dorp geen eigen harmonie-orkest, maar moet Lunteren een beroep doen op orkesten uit naburige dorpen. Om die reden nemen bovengenoemde initiatiefnemers voor verdere informatie contact op met kapelmeester Blauw uit Ede en gaan dan in het dorp aan het werven.
Al snel telt het op te richten orkest  het vereiste aantal van 17 leden en wordt er begonnen met het leren van het notenschrift. De benodigde muziekinstrumenten worden  geleverd door een firma uit Zwolle voor ƒ 230,=, wat in deze tijd veel geld is. Dit geld komt echter snel binnen, dankzij de financiële steun van verschillende Lunterse notabelen. Eén van hen, notaris G.J. Wilbrink, doneert spontaan ƒ 45,= .

Repetities en uitvoeringen

De eerste uitvoering geeft Kunst Na Arbeid op 31 augustus 1907 ter gelegenheid van de verjaardag van koningin Wilhelmina. Op het schoolplein naast de kerk speelt het orkest het Wilhelmus.
Daarna treedt KNA met grote regelmaat op tijdens feesten, jubilea en tijdens concerten in de lokale muziektent. Het orkest wordt steeds beter en gaat deelnemen aan concoursen. Kunst Na Arbeid houdt haar eerste repetities op de deel van een leegstaande boerderij aan de Honskamperweg, eigendom van notaris van de Ham. Bij het uitbreken van de oorlog in1914 worden veel muziekkorpsleden gemobiliseerd. KNA stopt daarom met haar activiteiten. 
Na de oorlog, in 1918, zet KNA haar repetities voort in een klaslokaal van de openbare lagere school naast de kerk. Tot 1949 geeft de vereniging daar ook drukbezochte winteruitvoeringen.  
In 1928 sluit de V.V.V. met Kunst Na Arbeid een overeenkomst om voor ƒ 55,= per jaar zes zomeravondconcerten te geven. Met korpsen uit Barneveld en Ede worden ruilconcerten gepland en gegeven in een demontabele muziektent, waarin plaats is voor 20 muzikanten. De muziektent blijkt al snel te klein en daarom organiseert de V.V.V. samen met KNA een grote bazaar om geld voor een nieuwe, grotere muziektent binnen te halen. De bazaar duurt drie dagen en levert 650 gulden op. Met dit geld levert de V.V.V. Lunteren een nieuwe, grotere muziektent, die KNA in 1929 in gebruik neemt. Hierin kunnen ongeveer 38 muzikanten terecht. In de nacht van 31 december 1973 op 1 januari 1974 is deze muziekkoepel helaas door brand verwoest.
Vanaf 1949 geeft KNA haar uitvoeringen in de eierhal van hotel Floor en nog later in de grote zaal van congrescentrum De Werelt.  In de jaren ‘40 telt KNA ongeveer 25 leden en speelt het orkest in de Eerste Afdeling. Ook na de tweede wereldoorlog groeit de vereniging stevig door, zeker als er nog een tamboerkorps, een jeugdtamboerkorps en een jeugdkorps bij komen.

Een nieuwe oefenruimte

In 1963 erft KNA van een van haar oprichters Roelofsen zijn woonhuis en de helft van zijn vermogen. Van het vermogen wordt het woonhuis omgetoverd tot repetitie- en verenigingsruimte. Deze ruimte wordt in de loop der jaren flink uitgebreid met aangebouwde nieuwe zalen. Het voormalige woonhuis krijgt de naam verenigingsgebouw Euterpe. Achter dit monumentale gebouw zijn een speciale ‘marsstraat’ en een evenementenpodium aangelegd. In de extra zalen houden de verschillende orkesten hun repetities.  In 2001 heeft KNA 130 leden en sinds haar 100 jarig bestaan, in 2007, mag zij zich ‘Koninklijk Onderscheiden’ noemen.

Optredens, prijzen en onderscheidingen

Onderstaande opsomming is verre van volledig.
Het fanfareorkest speelt al  30 jaar in de Eerste Divisie, voorheen Vaandel Afdeling. 
Tot 1993 ligt bij KNA de nadruk op het marsgebied. Iedere avond wordt er geoefend op exercitie en muziek in de eigen marsstraat achter het verenigingsgebouw. KNA krijgt daar ook prijzen voor: 
 - 20 keer Nederlands marskampioen in de hoogste klasse (1966 – 1993)  
 - 14 keer kampioen van de Edese Federatie 
 - een vijfde plek op de wereldranglijst voor slagwerkorkesten tijdens het Wereld Muziekconcours te Kerkrade (31 juli 2009)

Een andere koers

Begin jaren ’90 verandert KNA van koers en gaat zich meer richten op uitvoeringen het concertpodium. In 1993 krijgt KNA een nieuwe dirigent, Tijmen Botma. 
Botma helpt het orkest met succes om dit streven naar uitvoeringen op het concertpodium waar te maken. In het najaar van 1993 wint KNA het Edese Federatie Concertconcours.
Tijdens landelijke concertconcoursen weet KNA keer op keer een record aantal punten te behalen. In 1996 plaatst het orkest zich voor het Concert Topconcours voor Vaandelorkesten van de KNFM en wordt voor het eerst in haar leven Nederlands Kampioen. In 1997 wordt KNA als eerste fanfareorkest ooit, afgevaardigd naar het internationale CISM Concours in Aix-les-Bains in Frankrijk. Dit levert haar de 'Prix d’Excellence’ en de daarbij behorende Europese titel op om mee te nemen naar Lunteren. 
In 1997 krijgt Kunst Na Arbeid als eerste amateurvereniging de Cultuurprijs van de gemeente Ede uitgereikt. Ook in 1999 en 2005 is het Lunterse fanfareorkest vertegenwoordigd op het Concert Topconcours en het Nederlands Kampioenschap, waaruit blijkt dat het orkest het hoge niveau weet te handhaven.

Eind 2006 verlaat dirigent Tijmen Botma KNA. Hij wordt opgevolgd door Wouter Iseger. Met Iseger wint KNA in 2008 haar eerste concours van de Koninklijke Nederlandse Federatie van Muziekverenigingen (KNFM) en dwingt daarmee deelname aan het Nederlands Kampioenschap af.
Op 11 april 2009 doet het fanfareorkest met Wouter Iseger opnieuw een geslaagde gooi naar de landstitel, ditmaal met een indrukwekkende uitvoering van ‘Le Champion de Tir’ van Rob Goorhuis, welke plaatsvindt in de Maaspoort te Venlo. Kunst Na Arbeid heeft zich in deze ruim honderd jaar ontwikkeld tot een niet meer weg te denken onderdeel van de Lunterse samenleving.

Bronnen (aanwezig in het gemeentearchief Ede)

Literatuur

  • Laansma, S. en T. Brouwer,  Muziektenten in Gelderland.  - Zutphen, 1986
  • Vereniging Oud Lunteren,  Lunteren 100 jaar verenigd Honderd jaar Lunterse Verenigingsgeschiedenis. - Lunteren, 2007
  • Brouwer, J. en H.J. Nijenhuis, Het Lunterse vrouwtje vertelt een aantal verhalen uit het vroegere dorpsleven. - Zaltbommel, 1989

Fotocollectie

  • GA34349 Een optreden van KNA, 1967

Auteur

Nelleke Roelofs, 2012