Uit de kluis: Recepten uit 1781
In de rubriek ‘Uit de kluis’ maken medewerkers en inwoners van de gemeente Ede een persoonlijke keuze uit de kluis van het gemeentearchief. Deze keer vertelt coördinator dienstverlening Janneke van den Berg over een bijzondere vondst in een oud notulenboek.
Bij het scannen van archiefstukken gaat elk stuk bladzij voor bladzij door onze handen. En dan vind je wel eens bijzondere documenten. Zo vond een vrijwilliger bij het scannen van verpondingsboeken ineens een blaadje met recepten uit de 18de eeuw. Een van de recepten is zelfs heel precies gedateerd: 27 juni 1781.
In totaal staan er vijf recepten op, en ze beschrijven vooral hoe je groente of fruit kunt bereiden om het langere tijd te bewaren. In de 18de eeuw waren er nog geen koelkasten of vriezers, dus voedsel werd vaak gedroogd of ingemaakt. Het briefje is gescheur en gevlekt, dus moeilijk te lezen. Maar voor wie zich wil wagen aan 18de-eeuws koken, is dit de (letterlijke) transcriptie.
Om Princesse boontjes te b[…] men neemt jonge boontjes, haa[…] en kookt se gaer, als ze gaer zijn, […]se aen een draed, en hangd se op zolder om te droogen, als me[…] eeten wil, set men se twee uuren […] vooren int water, en stoofd se of me[…] kan se ook zoo eeten.
---------------------------------------------------
Kruijsbessen om te houden
Men plukt se trekt er de steeltjes uijt, en legd se in flessen, met een kurk en blaes erop.
---------------------------------------------------
Kruijsbessen klaer te maken
Men kookt se gaar in witte wijn, dan roerd men er wat suiker in, en een dooitje van een eij door.
--------------------------------------------------
Ede den 27 Junij 1781
eyeren met suring hoe men die fruyte sa[…]
neemt suuring wast die wel en hakt se f[…] en doet er wat gestoote notebmuscaat in en laat het in booter fruyte doet er da[…] klyn gekapte harde […]eren in en v[…] […] er note[..]uscaat overheen met sout is het goed […] men te maake […] oppe die wel gesloote zijn en heet […] en doet er die buijten blaade af en […]n ketel pompwater over het vuur hange […]n als het koolt doet men er de kroppe in […]nder dat men er sout bij doet en als sij soo […]ng gekookt hebbe als een soode vis soo schept […] uijt op eeb vergiettest en laatse in de lugt koud worde. Neemt dan een drooge keulse pot daar wat sout op de bodem is gesprengt en doet de kroppe als ze eerst tussen een doek stijf sijn uijtgeperst dat er geen vogt meer in is in die Keulse pot en pakt se heel digt […]p elkander en strooit er wat peper en […]out tusse bijde dan legt men een schoon […]oekkie daar boven op en men zet er wat […]ewigt op dat er pekel opkomt en die er eerst afgegoote, dan neemt men een boom van vet of boter daar men eerst wat sout door kneed en die leg men daar boven […] en dan toe gebonde en in de kelder ge[…]t is heel goed, wanneer er van gebruyk […]ord soo kneed en de booter of vet op[…]ieuw weder door en dekt het overige daar[…] er mee toe