Landhuizen Paasbergerweg

In deze aflevering is Theo Boessenkool aan het woord, lid van de Werkgroep Erfgoed van de Vereniging Oud Ede. Hij vertelt over een bouwtekening uit 1921. Hij geeft daarmee meteen een inkijkje in de werkwijze van de werkgroep.

De Werkgroep Erfgoed kreeg de vraag of het bijschrift bij een foto van twee woningen aan de Paasbergerweg 44 en 46 in Ede wel klopte. De woningen zouden gebouwd zijn door Woningbureau NEERLANDIA, Ettikhoven en Brands in Ede in 1921, van materiaal dat bij de sloop van het ‘Vluchtoord van Belgen’ was vrijgekomen. Of de werkgroep dat misschien kon onderzoeken? 

Onderzoek

Als werkgroeplid met wat ervaring met bouwvergunningen ging ik naar de studiezaal van het gemeentearchief om deze bouwaanvragen en de correspondentie daarbij te gaan bekijken. Er was een vergunningaanvraag in februari 1921 door Fa. Ettikhoven en Brands te Ede namens de heer F. Westenberg te Amsterdam. De aanvraag werd gedaan voor het “oprichten” (= bouwen) van tweemaal een landhuis. In de materiaallijst bij de bouwaanvraag staat vermeld dat alle gebruikte steen (diverse kwaliteiten) “nieuw materiaal” is. Dus het gebruik van sloopmateriaal kon niet worden aangetoond. Zie Noot *).

Vergunning

De vergunning voor het bouwen kon aanvankelijk nog niet worden verstrekt. De aanvraag was namelijk in mei 1921 afgewezen. Eerst moest gesproken worden over de Verordening van de Raad van Ede uit mei 1910. Die hield in dat het “vrije zicht” op de Paasberg niet mocht worden belemmerd. In een overleg in juni 1921 tussen B&W en de heer Westenberg kon via het stellen van voorwaarden de vergunning toch mogelijk worden. De rooilijn werd verplaatst en er werden afspraken gemaakt over beplanting. Alles ten genoegen van B&W en onder toezicht van directeur Gemeentewerken.  Hierover trof ik in het archief van het gemeentebestuur Ede (archief 001, invnr. 852-I(Verwijst naar een externe website)) aantekeningen aan, gemaakt tijdens een overleg tussen B&W, de heer Westenberg en de directeur Gemeentewerken. Die afspraken werden vastgelegd in een notariële akte. Zie noot **) Als daaraan werd voldaan, kon de vergunning alsnog verstrekt worden. Waarvan akte.

Overigens staan deze woningen nog steeds aan de Paasbergerweg en is het vrije uitzicht op Trapakkers en omgeving nog steeds fraai te noemen. Dankzij onderzoek naar de bouwvergunning en andere archieven kon een stukje geschiedenis van Ede en deze prachtig gelegen woonhuizen aan het licht komen.

Vereniging Oud Ede, werkgroep Erfgoed, Theo Boessenkool

*) Noot: voor deze woningen zijn inderdaad geen materialen van ‘Het Belgenkamp’ gebruikt. De zoon van de heer Quak (oud-conrector van het Marnix College) zou dit als bouwkundige hebben uitgezocht. Wèl werd volgens hem zulk materiaal gebruikt voor de bouw van twee andere huizen, Park Paasberg 22 en 23 te Ede. Die huizen zijn later gesloopt.

**) Noot: naar deze akte is verder geen onderzoek gedaan. 

september 2025

De meest recente aflevering is te vinden op de pagina Actueel.